Boekdelen

Museumeigenaar De Jong zet klein Bronkhorst op de kaart 

Uniek museum heeft bijna alles over Dickens

Door Peter van den Boom

Slechts een vlek op de kaart, enkele kilometers onder Zutphen. Bronkhorst, op korte afstand van de kronkelige IJssel, lijkt slechts een verzameling boerenhoeven. Maar.........wel allemaal schitterend gerestaureerd, met behoud van authentieke details zoals lage deuren, karakteristieke luiken en kleine ramen. Prachtige winkels en sfeervolle restaurants brengen de sfeer van de negentiende, of hooguit vroeg-twintigste eeuw tot leven. Geen betere omgeving voor het laatste echte Charles Dickensmuseum. U leest het goed, in Engeland, toch het geboorteland van deze beroemde auteur, en een bakermat als het op het behoud van cultureel erfgoed aankomt, is het Dickensmuseum inmiddels gesloten.

Museum
Maar alles wat de schrijver naliet of op hem is geïnspireerd is in goede handen bij eigenaar/directeur en 70-plusser Sjef de Jong, die al op jonge leeftijd werd gegrepen door the Pickwick Papers, de eerste bestseller die Charles Dickens (1812-1870) in columnvorm liet uitgeven. Het werk van deze sociaal bewogen schrijver zou hem nooit meer loslaten. In 1985 richtte De Jong het eerste hoekje in de stal van zijn boerderij in met Dickens-parafernalia, en nu, twintig jaar en vele uitbreidingen later, is de hele beneden- en bovenverdieping letterlijk volgestouwd met elk denkbaar attribuut wat je maar met Dickens in verband zou kunnen brengen. Een boekenkast vol werken, levensechte poppen die karakters uit de boeken verbeelden, maquettes.....Een van de pronkstukken uit de verzameling is de wandelstok van de schrijver, die pontificaal in een vitrinekastje hangt.
Allemaal in Bronkhorst te zien en als het aan De Jong ligt komt er nog veel meer bij. Het Dickens-museum in Rochester is immers na exploitatieproblemen gesloten. En om te voorkomen dat het museumbezit na verkoop en veiling zal worden verdeeld over vele eigenaren heeft hij besloten om zoveel mogelijk Dickens-attributen op te kopen en ze te laten verschepen naar zijn woonplaats. Het woonhuis van Dickens in Londen is het laatste dat de Engelsen dan nog rest ter nagedachtenis. De Jong zit er niet mee, hij is ondertussen zelf ook verhuisd om meer ruimte voor zijn literaire held te kunnen creëren.

Interieur
Wie het museum binnengaat en verlaat komt, helemaal in lijn met de laatste marketinginzichten, eerst door de zogenoemde rariteitenwinkel, genoemd naar het Dickensboek The Old Curiosity Shop en met de aanblik van een kruidenierszaakje uit lang vervlogen dagen. Hier is al het denkbare te koop; boeken in diverse talen, kaarten, cd's etc. Via een gang betreed de bezoeker de ruimte van waaruit De Jong in eerste instantie begon om zijn verzameling ten toon te stellen. Als gast, want zo voel je hier, meer dan bezoeker, blijf je je verbazen hoe het mogelijk is om zoveel Dickens-parafernalia op zo'n kleine oppervlakte te presenteren zonder dat het benauwend wordt.
Maar ook dat vermogen bleek eindig. Besloeg het museum in eerste instantie alleen de benedenverdieping van de monumentale boerderij nu heeft er boven uitbreiding plaatsgevonden. In de eerste plaats om hier de levensgrote poppen die de Dickens figureren verbeelden beter uit te laten komen, en om ruimte te scheppen voor het knusse Dickens-theater dat door De Jong wordt gebruikt om zijn levensechte voorstellingen te kunnen geven. Maar er zal nog zoveel ‘stuff' vanuit Rochester worden verscheept dat er creatief met deze bovenruimtes om zal moeten worden gegaan om alles te kunnen herbergen en presenteren.
Inmiddels trekt het museum, en daarmee ook het dorp, maar liefst 80.000 bezoekers per jaar. Zo'n 10.000 bezoekers komen uit het buitenland, Engelsen, Duitsers, Amerikanen en zelfs Zuid-Afrikanen. Ook in de voormalige Sovjet Unie was Dickens populair, natuurlijk door zijn als socialistisch te typeren zienswijzen. De Jong is er vijftien jaar lang in geslaagd om de toegang gratis te houden, maar om de hoge kosten te dekken vraagt hij tegenwoordig een klein entreebedrag.

Relaties
Het museum heeft een sterke band met de Engelse Dickens Fellowship en met Deventer. Hier vind jaarlijks in december het grootste Dickensfestijn ter wereld plaats met 130.000 bezoekers. (zie kader)Toch treedt De Jong, die zelf voorstellingen door het hele land geeft, er niet op. De honneurs worden daar door iemand anders waargenomen, en die doet dat volgens hem uitstekend. De Jong is om nog een andere reden blij met het massale publieksevenement in Deventer, want dat zorgt ervoor dat de toeloop bij zijn museum niet al te omvangrijk wordt. Liever minder mensen die echt geïnteresseerd zijn dan de grote massa die alles plat loopt...persoonlijke impact boven massacultuur, is zijn devies.
Het museum streeft niet naar een officiële erkenning, want dan moet het eigendomsrecht in verband met de continuïteit naar de gemeente overgaan. De familie heeft besloten dat de verzameling, ook als Sjef de Jong er niet meer zal zijn, in particuliere handen zal blijven. Overigens wordt het Dickensmuseum inmiddels door alle partijen als een volwaardig museum beschouwd.

Beknopte biografie
Charles Dickens werd geboren in het zuid-Engelse Portsmouth. Omstreeks 1833 begon hij te publiceren in kranten en tijdschriften. In 1836 kwam hieruit ‘The Pickwick Papers'  voort, en het was direct zijn literaire doorbraak. Tussen 1836 en 1843 rees de ster van Dickens tot grote hoogte. In 1837 verscheen ‘Oliver Twist', waarin de wantoestanden in werk- en weeshuizen op een satirische manier aan de kaak werden gesteld. In dezelfde periode schreef hij het wereldberoemde, vaak verfilmde, kerstverhaal ‘A Christmas Carol', waarin het personage Ebenezer Scrooge, een oude vrek zonder enig menselijk gevoel, uiteindelijk op kerstochtend zijn menselijke eigenschappen toont.
Dickens schreef zijn bekendste werken tussen 1850 en 1870. In 1853 schreef hij ‘Bleak House', gevolgd door ‘Little Dorrit"(1857), ‘A Tale of Two Cities' (1859) en ‘Great Expectations' (1861). In alle romans gaf Dickens blijk over een kritische kijk op de negentiende-eeuwse samenleving te beschikken.
Het motto van Dickens was dan ook: ‘tegen hypocrisie, voor solidariteit'.

Plannen
Eigenaar Sjef de Jong is de zeventig al lang gepasseerd, maar hij zit nog vol initiatieven en plannen. Zo wordt het museum binnenkort verrijkt met een digitale Scrooge, tot leven gewekt middels een hologramprojector. ‘Spectaculair', belooft De Jong en zijn ogen twinkelen bij de gedachte dat het mogelijk wordt dat de beroemde vrek straks onverwachts naast je op de bank komt zitten! 
Verder zal de website, onlangs al helemaal vernieuwd, nog veel meer informatie over het museum en de voorstellingen gaan bevatten, alles gelardeerd met bewegende beelden en geluidseffecten. En hij blijft ze spelen, al die karakters van Dickens. Op aanvraag en natuurlijk rondom de kersttijd in zijn eigen dorp Bronkhorst tijdens zijn eigen Dickensfestival, al sinds 1989.

Toekomst
Het duurt nog wel even, maar in 2012 zal het 200 jaar geleden zijn dat Dickens werd geboren. Er wordt nu al toegewerkt naar een passende herdenking, Als het aan de Jong ligt wordt het een heus Dickensjaar. Grijnzend vertelt hij dat hij verwacht dat de Engelsen tegen die tijd vast spijt zullen hebben van het feit dat ze alle aandenkens aan de grote schrijver zullen hebben verkocht aan die doortastende Hollanders. Maar ze zullen dan toch echt de Noordzee over moeten steken om nog wat authentieke Dickens-sfeer op te kunnen snuiven.

Dickens Museum en
Theater & Oude Rariteitenwinkel
Onderstraat 2
7226 LD BRONKHORST
Telefoon: 0575 - 451 623
E-mail: info@dickensmuseum.nl
www.dickensmuseum.nl
geopend vanaf Pasen t/m de herfstvakantie
dagelijks 10:00 - 17:00 uur
Rest van het jaar
za & zo: 11:00 - 17:00 uur

Dickens Festijn - Deventer
zaterdag 17 en zondag 18 december 2005 De 19e-eeuwse stad van Charles Dickens herleeft helemaal in Deventer op zaterdag 17 en zondag 18 december. Op het Dickens Festijn kan men meer dan 500 personages tegenkomen;  de vrek Scrooge, de geest van Marley, de weesjongen Oliver Twist, de Christmas Carol Singers en zelfs Queen Victoria ontmoeten. Het Dickens Festijn is er van 11.00 tot 17.00 uur. De toegang is gratis. Jaarlijks trekt het festijn, dit jaar voor de vijftiende maal, meer dan honderdduizend bezoekers.Niet alleen op straat, maar ook achter ramen en door openstaande deuren komt de romantische sfeer en tijd van Dickens de bezoekers tegemoet. Er lopen weeskinderen rond, kastanjeverkopers, schoorsteenvegers, gekken en dronkaards, maar ook kantoorklerken, deftige notabelen en de bekende figuren uit de boeken van Dickens. Zwervers bedelen, boefjes stelen, kinderen zingen. Christmas Carol Singers gaan van deur tot deur, deftige dames en heren met hoge hoeden flaneren, kooplui bieden hun waar aan, vrouwen eisen hun stemrecht op.....De geuren van punch, houtvuurtjes en gepofte kastanjes vermengen zich. Duizenden kleine lichtjes, huizenhoge kerstbomen en de prachtig gerestaureerde panden vormen het decor. Aan het festijn wordt deelgenomen door professionele acteurs, muzikanten en koren, naast toneelspelers en kinderkoren uit Deventer en bewoners en ondernemers uit de Walstraat en omgeving. Ook de winkeltjes, cafés en galerieën in het Bergkwartier zijn open. Natuurlijk kan de bezoeker er terecht voor een Engelse punch, mistletoe, vers gebakken wafels of Deventer Koek. (vrij naar info vvv-deventer)